RSS Feed

Odleżyny – jak sobie radzić z tym problemem który dotyczy długo hospitalizowanych?

Posted on

Długotrwałe unieruchomienie chorego to stan, który we współczesnej medycynie zdarza się coraz częściej. Odleżyna powstaje gdy pojawia się uszkodzenie skóry i leżących pod nią tkanek aż do kości. Odleżyny powstają na skutek długotrwałego lub powtarzającego się ucisku, który powoduje niedotlenienie tkanek, a następnie ich martwicę.

Wiadomo, że u przewlekle chorych odleżyny powstają w miejscach, które stykają się z podłożem, głównie w okolicy kości krzyżowej, kości ogonowej, pośladków, na piętach lub biodrach. W stanach ciężkich nawet na ramionach, kostkach, kolanach. Odleżyny najczęściej występują u chorych obłożnie, tych którzy mają trudności z poruszaniem się w łóżku i nieprzytomnych. Choroby, które sprzyjają powstawaniu odleżyn to m.in. cukrzyca, miażdżyca. Dotykają pacjentów po urazach wielonarządowych, z porażeniami kończyn, po przebytych udarach mózgowych, z zaawansowaną miażdżycą mózgu. Wielu pacjentów, którzy jeszcze do niedawna nie mieliby szansy na długotrwałe przeżycie, zyskało nowe życie dzięki wyspecjalizowanemu sprzętowi medycznemu ratującemu i podtrzymującemu funkcje życiowe. Chorzy po udarach mózgu, znajdujący się w ciężkiej śpiączce lub świadomi, ale na skutek urazów pozostający nieruchomo i bez możliwości poruszania się, stają się nową grupą docelową, o której musi pamiętać współczesna medycyna. Pacjenci tacy borykają się z szeregiem problemów wynikających z braku możliwości wykonywania ruchu. Mowa tu o zanikach mięśniowych, łatwości tworzenia zakrzepów i zatorów żylnych oraz zwiększeniu częstości infekcji dróg oddechowych, w których gromadzi się śluz. Najczęstszym jednak powikłaniem długotrwałego unieruchomienia są odleżyny, zmiany klasyfikowane jak choroby skóry, ale w rzeczywistości mogące sięgać o wiele głębiej. Pierwszym niepokojącym sygnałem jest zaczerwienienie skóry, zwłaszcza jeśli nie znika pod wpływem ucisku. Na tym etapie odleżynę można jeszcze w miarę łatwo wyleczyć. Potem zaczerwienione miejsce ciemnieje. Niedokrwiona tkanka ulega obumarciu i staje się żółtawa, brązowa, aż wreszcie czarna. Martwa oddziela się od zdrowych, tworząc owrzodzenia odleżynowe. Takie zmiany leczy się bardzo trudno, a częste zakażenia rany dodatkowo komplikują terapię. Przede wszystkim długotrwałe unieruchomienie w jednej pozycji. Ale odleżyny mogą powstać nawet w kilka godzin, np. gdy chory jest w podeszłym wieku i złym stanie ogólnym. Skóra osób starszych jest gorzej ukrwiona z powodu ograniczonej aktywności ruchowej, a także często występujących w tym wieku zaburzeń krążenia. Przyczyną odleżyn może być też zawilgocenie skóry, niedostateczna higiena, nierówności pościeli, wychudzenie lub przeciwnie – otyłość. Ryzyko jest większe, gdy osoba skazana na leżenie cierpi z powodu innych chorób, np. cukrzycy, niewydolności krążenia, nietrzymania zwieraczy.
Odleżyny i zmiany skórne, które je zwiastują mogą pojawić się bardzo szybko po zaprzestaniu aktywności i pozostawaniu w pozycji leżącej. W wyniku ucisku na skórę dochodzi do zaburzeń jej ukrwienia, a następnie do stopniowo pogłębiającej się martwicy skóry i tkanek podskórnych. Na rozwój odleżyn może wpływać też dieta pacjenta- bardzo ważne jest, aby chory unieruchomiony spożywał właściwą ilość białka na dobę. Na rozwój odleżyn szczególnie narażeni są pacjenci onkologiczni, u których znaczne wyniszczenie nowotworowe skutkuje dużymi niedoborami białkowymi. Odleżyny powstają głównie na wystających częściach ciała, które bezpośrednio stykają się z powierzchnią, na której leży chory. Są to zazwyczaj okolice kości krzyżowej i ogonowej, pośladki, pięty, kolce biodrowe, kostki, ramiona, kolana, łokcie. Jako profilaktykę stosuje się zmiany pozycji co 2 godziny. Jeżeli już dojdzie do powstania odleżyny, leczenie jest w ogólnym schemacie takie samo jak leczenie ran. Powinno się dbać o sterylność opatrunków. Wskazane jest chirurgiczne czyszczenie ran poprzez usuwanie martwych tkanek w obrębie rany. Zakażenie odleżyny grozi uogólnionym zakażeniem krwi organizmu a poprzez to możliwością rozwoju sepsy i zgonu. Przeciwdziałać zakażeniu pomagają maści zawierające jodopowidon (prepearat Polseptol), ziarninowanie rany przyśpieszają leki zawierające sól srebrową sulfatiazolu (preparat Argosulfan). Konieczna jest troskliwa pielęgnacja i niedopuszczenie do kolejnych odleżyn. Rokowanie jest dość poważne. Gdy odleżyna jest głęboka (sięga do kości) lub rozległa bardzo trudno jest ją wyleczyć. W profilaktyce przydatne są materace[2] i poduszki przeciwodleżynowe, a zwłaszcza dynamiczne materace zmiennociśnieniowe. Najważniejsza jest jednak zmiana pozycji ciała i troskliwa pięlęgnacja. W Stanach Zjednoczonych jako leczenie stosuje się terapię larwami much. Podstawą profilaktyki jest regularna – przynajmniej co dwie godziny – zmiana ułożenia chorego. Chory może to robić sam lub z pomocą drugiej osoby. Lepiej, aby nie leżał całkiem na boku, ponieważ w tej pozycji uciska szczególnie podatne na powstanie odleżyn okolice, w których kość udowa styka się z miednicą. W tym miejscu oraz w okolicy kości krzyżowej i ogonowej najczęściej powstają odleżyny. Należy ograniczyć także siedzenie w łóżku, ponieważ chory zwykle dość szybko się zsuwa i uciska dolne partie pleców. Codzienne oklepywanie miejsc narażonych na ucisk usprawnia krążenie krwi. Jeśli chory jest szczególnie zagrożony powstaniem odleżyn, należy go oklepywać kilka razy dziennie. W tym celu dłoń ze złączonymi palcami układamy w “daszek”. Oklepujemy w ten sposób, aby między naszą dłonią a skórą chorego powstała tzw. poduszka powietrzna. Nie wolno gwałtownie rozcierać ani masować ciała. Taki silny ucisk na skórę nie tylko boli, ale może także dać efekt odwrotny od zamierzonego, czyli zaburzać krążenie, zamiast je pobudzać. Trzeba też codziennie dokładnie oglądać skórę chorego. Jeśli pojawią się niepokojące objawy, np. zaczerwienienie, pęknięcia naskórka, trzeba jak najszybciej zgłosić się do lekarza, aby nie dopuścić do rozwoju choroby.

Zapobieganie
Jak wiadomo prawidłowa profilaktyka przeciwodleżynowa i właściwa pielęgnacja chorych leżących to podstawa w opiece nad pacjentami obłożnie chorymi. Jako profilaktykę stosuje się zmiany pozycji co 2 godziny. Jeżeli już dojdzie do powstania odleżyny, leczenie jest w ogólnym schemacie takie samo jak leczenie ran. Powinno się dbać o sterylność opatrunków. Zakażenie grozi uogólnionym zakażeniem organizmu (sepsa) i zgonem. Rokowanie jest złe i bardzo trudno jest odleżynę wyleczyć, gdy jest głęboka (sięga do kości) lub rozległa. W profilaktyce przydatne są materace i poduszki przeciwodleżynowe, a zwłaszcza dynamiczne materace zmiennociśnieniowe. Raz powstała odleżyna jest bardzo trudna do wyleczenia, dlatego najlepiej nie dopuścić do możliwości jej rozwoju. Najważniejsza w profilaktyce jest częsta zmiana pozycji chorego (również w nocy), jako że sam pacjent nie ma możliwości poruszania się. Unika się ucisku jednej części ciała, dążąc do pozycji, w której nacisk na ciało jest rozłożony równomiernie. Chory nie może leżeć na niczym, co dodatkowo drażniłoby powierzchnię skóry: szwach pościeli, guzikach, suwakach. Stosuje się łagodny masaż i regularne oklepywanie miejsc narażonych na odleżyny oraz pielęgnuje się je przy użyciu różnego typu preparatów. Na miejsca suche wskazane są środki natłuszczające, natomiast miejsca wilgotne są talkowane przy pomocy pudrów. Bardzo dobre efekty daje zastosowanie materaca przeciwodleżynowego, którego zmienne ciśnienie powoduje masaż tkanek i zwiększa ich ukrwienie. Należy jednak pamiętać, że zastosowanie materacu przeciwodleżynowego nie zwalnia personelu medycznego od pielęgnacji i profilaktyki, którą dotychczas stosowano. Aby uniknąć podrażnień i nie niszczyć naturalnego, lekko kwaśnego odczynu skóry, do mycia najlepiej używać delikatnych mydeł o pH 5,5. Po umyciu dokładnie osuszamy ciało ręcznikiem (ale bez pocierania), szczególną uwagę zwracając na okolicę fałdów. Gdy skóra pozostaje wilgotna, dochodzi do jej maceracji, czyli rozpulchniania naskórka, co sprzyja powstawaniu odleżyn. Umytą i osuszoną skórę natłuszczamy, np. oliwką lub linomagiem, a jeśli jest nadmiernie sucha 0,5-proc. kremem propolisowym. Profilaktycznie w miejsca narażone na ucisk stosuje się także maść nagietkową lub lanolinową. Nie powinno się jednocześnie stosować środków natłuszczających i talku lub pudru (używa się ich, aby zapobiegać odparzeniom), bo wspólnie tworzą skorupkę, która drażni skórę.

Reklamy

About tabletki

Tabletki to strona na temat leków i preparatów zdrowotnych oraz na temat terapii i zdrowia. Zapraszam do czytania!

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: