RSS

Twoja trzustka

Posted on

Trzustka jest narządem gruczołowym położonym w górnej części jamy brzusznej. Ma nieregularny, wydłużony i spłaszczony w wymiarze grzbietowo-brzusznym kształt.

Jak wiadomo długość tego narządu wynosi około 20cm natomiast wysokość ok. 5cm. Możemy ją podzielić na trzy części – głowę trzon i ogon. Ma ona budowę pęcherzykowatą, owe pęcherzyki pełnią bardzo ważną rolę, ponieważ zawierają komórki wydzielnicze, które produkują bardzo istotne w funkcjonowaniu całego organizmu substancje. Owe pęcherzyki (gronka trzustkowe) wytwarzają sok trzustkowy, który specjalnym przewodem trafia do światła dwunastnicy. Zawiera on enzymy trawienne ( amylazę – trawienie cukrów, trypsynę – rozkładanie białek i lipazę – trawienie tłuszczów) oraz wodorowęglany zapewniające zasadowy charakter wydzieliny. Za produkcję substancji wydzielanych do krwi odpowiedzialne są wyspy Langerhansa typu A wydzielające glukagon, B – insulinę, D – somatostatynę, a PP – polipeptyd trzustkowy. Wymiar podłużny w rzucie poprzecznym porównywany do kształtu młotka lub haczyka (wygięty częścią środkową do przodu). W rzucie czołowym kształt przypomina literę S. U osoby żywej jest szaroróżowa, a na zwłokach szarobiała. Budowa zrazikowa dobrze zaznacza się na powierzchni gruczołu i nadaje mu wygląd guzkowaty. Na powierzchni trzustki może gromadzić się tkanka tłuszczowa, która wygładza jej powierzchnię i nadaje zabarwienie bardziej żółtawe. Miąższ narządu jest spoisty i miękki. Pod względem funkcjonalnym trzustka składa się z części wewnątrzwydzielniczej (hormonalnej, odpowiedzialnej za wytwarzanie kilku hormonów m.in. insuliny i glukagonu) i zewnątrzwydzielniczej (trawiennej, produkującej zawierający enzymy trawienne sok trzustkowy (łac. succus pancreaticus), zwany śliną brzucha ze względu na podobieństwo konsystencji i barwy do śliny). Pełni zasadniczo dwie funkcje: dostarcza do jelita cienkiego enzymów umożliwiających trawienie pożywienia (białek, węglowodanów i tłuszczów) oraz produkuje hormony regulujące poziom glukozy we krwi (głównie insulinę). Enzymy te znajdują się w tzw. soku trzustkowym wydzielanym przez ten narząd. Sok dociera do dwunastnicy poprzez przewód trzustkowy, który uchodzi do jelita razem ze wspólnym przewodem żółciowym transportującym żółć z wątroby i pęcherzyka żółciowego.

A zatem trzustka zbudowana jest z miąższu trzustki o charakterze zrazikowym, który otacza sieć śnieżnobiałych przewodów trzustkowych o różnej długości i wielkości światła. Odznaczający się największym światłem jest przewód trzustkowy (łac. ductus pancreaticus). Do niego wpadają liczne mniejsze przewody międzyzrazikowe, przy czym największy z nich jest bardzo często występujący przewód głowy trzustki. By zapobiegać chorobom związanym z trzustką, należy przede wszystkim dbać o dietę i eliminować z niej nadmiar tłuszczów. Poza tym niezmiernie ważne jest to, by nie sięgać po używki takie jak papierosy czy alkohol, które znacznie zwiększają ryzyko wystąpienia chorób trzustki. Alkohol jest główną przyczyną ostrego zapalenia trzustki, aż połowa chorych na tę bardzo bolesną chorobę, to skutek nadużywania tej właśnie substancji. Powinno się też przeprowadzać regularne badania krwi, by bacznie obserwować zmiany w swoim organizmie i ewentualne odchylenia od normy szybko wykrywać i leczyć. Najlepszym badaniem na wykrywanie patologicznych zmian w trzustce jest sprawdzanie poziomu amylazy we krwi oraz moczu. Dobrze jest również badać krew na obecność podwyższonego poziomu leukocytów (tzw. leukocytoza). Jedną z przyczyn tej choroby (zazwyczaj jej ostrej formy) są kamienie żółciowe i inne przeszkody utrudniające przechodzenie soku trzustkowego do jelita cienkiego, w wyniku czego w trzustce uczynniają się enzymy i zaczynają niszczyć tkankę, w której powstały. Rozwija się zapalenie trzustki, które w ciężkich przypadkach może stać się przyczyną krwawienia, ciężkiego uszkodzenia narządu, zakażenia i wytworzenia torbieli. Enzymy mogą również przedostawać się do krwi i poważnie uszkodzić inne narządy, np. serce, płuca czy nerki. Ostre zapalenie trzustki – jego przyczyną w ponad 80 proc. są choroby układu żółciowego i alkoholizm (rzadziej leki, świnka, nadczynność przytarczyc, stosowanie pigułek antykoncepcyjnych przy hiperlipidemii). Zapalenie trzustki objawia się bardzo silnymi bólami w nadbrzuszu promieniującymi do pleców. Ból w zapaleniu trzustki związany z zatkaniem ujścia przewodu trzustkowego przez kamień (przy kamicy żółciowej) pojawia się nagle. Jest stały, uporczywy, trwa nawet kilka dni. Zmniejsza się w pozycji siedzącej z pochyleniem do przodu, nasila przy kaszlu, zmianie pozycji ciała, głębokim oddychaniu. Pojawiają się nudności i wymioty, które są zwykle skutkiem znacznego odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych. Chory poci się, jego tętno przyśpiesza do 100–140/min, temperatura rośnie powyżej 38°C. Brzuch jest tkliwy, często wzdęty, z napiętymi mięśniami. Uwolnione z uszkodzonej trzustki toksyny i enzymy pogarszają stan chorego, prowadząc często do niewydolności krążeniowo-oddechowej, a czasem opornego na leczenie wstrząsu z nie wydolnością nerek. Chory musi być leczony w szpitalu.

Dalej – przewód trzustkowy dodatkowy (łac. ductus pancreaticus accessorius s. Santorini). Ma długość ok. 5 cm, a jego światło jest nie większe niż 1/3 światła przewodu trzustkowego. Zbiera drobne przewodziki z przedniej i górnej części głowy trzustki i z wyrostka haczykowatego, po czym uchodzi najczęściej dwoma ujściami – jednym do przewodu trzustkowego, a drugim do dwunastnicy, tworząc tu brodawkę mniejszą, położoną 2-3 cm wyżej i nieco do przodu od brodawki większej. Do tyłu od przewodu w okolicy dwunastnicy biegnie przewód żółciowy wspólny, który go krzyżuje. Sok trzustkowy może płynąć w dwóch kierunkach. Ta dwukierunkowość stanowi zabezpieczenie przed brakiem odpływu soku trzustkowego w przypadku zamknięcia światła przewodu trzustkowego. Najważniejszym objawem zapalenia trzustki jest przeszywający ból w górnej części brzucha (w nadbrzuszu). Może on promieniować od pleców i utrzymywać się przez kilka dni. Gdy napady bólu występują we wczesnym okresie rozwoju choroby, nie wiadomo, czy mamy do czynienia z zaostrzeniem przewlekłego zapalenia trzustki, czy też z jej ostrą postacią. Objawy mogą być takie same. Z drugiej strony uszkodzenie trzustki spowodowane alkoholem może nie wywoływać żadnych objawów przez wiele lat, dopóki nagle nie wystąpi atak ostrego bólu. Substancje zawarte w dyni pobudzają regenerację komórek trzustki produkujących insulinę – zaobserwowali naukowcy z Chin w badaniach na szczurach. Dzięki temu u chorych na cukrzycę zwierząt rośnie poziom insuliny we krwi. Zdaniem autorów pracy na łamach pisma „Chemistry and Industry”, istnieje szansa, że przy pomocy ekstraktu z dyni można będzie drastycznie obniżyć ilość insuliny, którą cukrzycy muszą codziennie przyjmować by przeżyć. Insulina jest hormonem, który odpowiada za metabolizm glukozy, głównego źródła energii dla naszego organizmu. Cukrzycę można ogólnie określić jako chorobę metaboliczną, która objawia się zaburzeniem w metabolizmie glukozy. Rozróżnia się dwa podstawowe typy tego schorzenia – cukrzycę typu I i cukrzycę typu II. Mają one odmienne przyczyny i przebieg, ale jedna i druga prowadzi do niebezpiecznego wzrostu poziomu glukozy we krwi. Przyczyną cukrzycy I jest zniszczenie przez układ odporności komórek beta trzustki, które produkują insulinę. Do rozwoju cukrzycy typu II dochodzi natomiast z powodu spadku wrażliwości tkanek na działanie insuliny. Obecnie cukrzyca jest chorobą nieuleczalną, choć można ją dobrze kontrolować.

Co więcej, komórki wchodzące w skład części wewnątrzwydzielniczej trzustki (części produkującej hormony) są zgromadzone w skupiskach nazywanych wyspami trzustkowymi lub wyspami Langerhansa. Liczbę wysp ocenia się na ok. 2 milionów, a stanowią one zaledwie około 2% całkowitej masy tego narządu. Średnica wyspy wynosi 0,1-0,2 mm. Wyspy zbudowane są z pasm i gniazd wielościennych komórek nabłonkowych, z których ok. 80% stanowią komórki beta, które posiadają w swej cytoplazmie ziarenka insuliny rozpuszczalne w alkoholu. Pozostałe ok. 20% stanowią komórki alfa, które wytwarzają glukagon. Leżą one w wyspach, a także w drobnych skupiskach między pęcherzykami trzustki, w pasemkach wyrastających z dużych przewodów gruczołowych i pojedynczo pośród ich nabłonka. Pęcherzyki wydzielnicze są miejscem wydzielania soku trzustkowego, gromadzącego się w wąskich i długich, rozgałęzionych tunelikach – wstawkach. Pęcherzyki mogą zrastać się pęcherzyki złożone. Do takich pęcherzyków wnikają wstawki za pomocą płaskich komórek śródpęcherzykowych. Wstawki są wysłane nabłonkiem płaskim, a w odcinkach dystalnych, gdzie znajdują się już większe gałązki – nabłonkiem sześciennym. Przewody międzyzrazikowe i główne mają nabłonek walcowaty. Przebiegają wśród tkanki łącznej zbitej przechodzącej bardziej obwodowo w tkankę łączną luźną. Tkanka łączna luźna wnika też między zraziki, a także pomiędzy komórki śródpęcherzykowe. Przez nią przechodzą drobne naczynia, które drobną siecią włosowatą oplatają pęcherzyki wydzielnicze, a w wyspach wśród ich pasm nabłonkowych tworzą sieci szerokich naczyń zatokowych. Towarzyszące tętniczkom włókna nerwowe, oddają zakończenia nerwowe w ich błonie mięśniowej, a także do sąsiadujących komórek gruczołowych. Wśród tkanki łącznej międzyzrazikowej występują również drobne zwoje współczulne i zakończenia nerwowe blaszkowate. W większych przewodach o wyjątkowo wysokim nabłonku walcowatym występują również komórki kubkowe wydzielające śluz do ich światła. Tkanka mięśniowa gładka tworzy u ujścia przewodu trzustkowego fragment mięśnia zwieracza bańki wątrobowo-trzustkowej. U chorych z przewlekłym zapaleniem trzustki dochodzi do poszerzenia światła pęcherzyków, z których składa się trzustka oraz małych przewodzików. Pojawia się w nich bezpostaciowa substancja, która zatyka ich światło i przyczynia się do tworzenia zwapnień. Wokół pęcherzyków powstaje zwłóknienie. W rezultacie cały narząd ulega stopniowej degradacji. W cukrzycy typu I (insulinozależnej) nieprawidłowo działający układ odpornościowy niszczy wydzielające insulinę wysepki trzustki. Powoduje to zaburzenia metaboliczne, związane ze zbyt wysokim poziomem glukozy we krwi – na przykład choroby serca, oczu i nerek. Dzieci kobiet z cukrzycą typu I pięciokrotnie częściej rodzą się martwe i trzy razy częściej umierają w pierwszych miesiącach życia. Dwa razy wyższe jest ryzyko deformacji płodu, częściej też zdarza się bardzo wysoka waga urodzeniowa. Zagrożone jest także życie matki, bo podczas ciąży poziom cukru może obniżyć się niepostrzeżenie. Jak wykazały wcześniejsze badania, u typowej ciężarnej chorej na cukrzycę poziom cukru we krwi przekracza zalecany poziom średnio przez 10 godzin na dobę. Sztuczna trzustka składa się z urządzenia stale mierzącego poziom glukozy we krwi (glukometru) oraz pompy insulinowej, podającej ten hormon w odpowiednich dawkach. Urządzenie to sprawdziło się wcześniej u dzieci chorych na insulinozależną cukrzycę.

Reklamy

About tabletki

Tabletki to strona na temat leków i preparatów zdrowotnych oraz na temat terapii i zdrowia. Zapraszam do czytania!

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: