RSS Feed

Nietolerancja laktozy – co warto wiedzieć?

Posted on

Dzisiaj powiemy sobie o coraz częstszym problemie nietolerancji laktozy. Nietolerancja laktozy, czyli cukru występującego w mleku, to także jedna z najczęściej spotykanych nietolerancji pokarmowych. Dochodzi do niej wtedy, kiedy w organizmie brakuje laktazy – enzymu koniecznego do rozkładu laktozy. Wówczas po spożyciu mleka albo innych produktów zawierających laktozę pojawiają się dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Nietolerancja laktozy to także dysfunkcja polegająca na trudności w trawieniu laktozy. Może to także być też związane z upośledzonym wydzielaniem enzymu w jelicie albo całkowitym jego zanikiem.

Jak wiadomo – z wiekiem dolegliwość może się pogłębiać. Po spożyciu np. mleka laktoza nie może być rozkładana na cukry proste (glukozę oraz galaktoze), i dlatego nie może zostać wchłonięta. W takiej również postaci po procesie trawienia ostatecznie zostaje wchłonięta poprzez organizm. Laktoza może być składnikiem mleka oraz produktow mlecznych. Skoro nie zostanie strawiona w jelicie cienkim, bo brakuje enzymu – laktazy, przechodzi do jelita grubego oraz dopiero w tym miejscu może być rozkładana poprzez florę bakteryjną do kwasu mlekowego, dwutlenku węgla, wodoru, metanu oraz wodorotlenków. Powstajace w tym procesie gazy powodują wzdęcia, kruczenie (słyszalne ruchy perystaltyczne jelit), przelewanie, uczucie napięcia oraz pełności, wiatry, bóle brzucha, a czasem biegunki. Nie u wszystkich osób występują tak samo nasilone objawy, zależy to także od stopnia niedoboru laktazy. Laktoze zawierają: mleko oraz produkty mleczne, zarowno krowie, kozie, owcze, bawole, jak oraz wszystkich innych ssaków. Alergia na białka mleka krowiego (np. kazeinę, albuminy) dotyczy ok. 2% populacji. W przypadku osoby nią dotkniętej, po ich spożyciu dochodzi do nadmiernej reakcji układu odpornościowego: organizm traktuje je jak ludzkie ciało obce (podobne mechanizmy uruchamiane są do obrony przed bakteriami czy może wirusami). Klasyczne objawy alergii (również pokarmowej) to: wysypka, swedzenie, kichanie, katar i różnego rodzaju dolegliwości żoładkowo-jelitowe. rzadko zdarza się, by nadmierna reakcja dotyczyła jedynie układu pokarmowego. U ludzi aktywność laktazy wyraźnie zmniejsza się około 3-5 roku życia. W niektórych populacjach, w których krowie mleko stanowi istotny składnik codziennej diety, u znacznej części składowej dorosłych aktywność laktazy może być zachowana na poziomie co najmniej 50%, co wydaje się zmianą ewolucyjną powstała na bazie selekcji. Laktoza może być cukrem występującym w mleku wszystkich ssakow. Może być produkowana w piersi. Ilość laktozy w mleku matki nie posiada związku z ilościa laktozy spożywanej poprzez matkę, a jej poziom rzadko się zmienia. Mleko, które otrzymuje dziecko na początku karmienia zawiera praktycznie taką samą ilość laktozy jak mleko pod koniec karmienia. Mleko pod koniec karmienia posiada większą zawartość tluszczu.

Medycyna mówi, że nietolerancja laktozy oznacza, że organizm nie potrafi prawidłowo przetwarzać laktozy – naturalnego cukru znajdującego się w mleku oraz nabiale. Jeśli laktoza nie ulegnie rozkładowi podczas procesów trawiennych oraz przemieszcza się do jelita grubego, może powodować dolegliwości takie jak ból brzucha i wzdęcia. Niektóre osoby doświadczające nietolerancji laktozy muszą zapomnieć o produktach mlecznych. Inni powinny spożywać jedynie niewielkie ilości mleka oraz nabiału. Calkowita eliminacja albo znaczne ograniczenie produktów mlecznych w diecie może być jednakże niekorzystne dla dzieci, które potrzebują dużych ilości wapnia dla zdrowych kości. Nietolerancja laktozy to także niewlaściwa reakcja organizmu, która pojawia się po spożyciu produktów zawierających laktozę – cukier mleczny. Przyczyna tego rodzaju nietolerancji pokarmowej może być brak (alaktazja) albo niedobor (hipolaktazja) laktazy – enzymu trawiennego, który może być niezbędny do prawidłowego rozkladu laktozy na glukozę oraz galaktoze. Kiedy w organizmie brakuje laktazy, laktoza nie może zostać rozłożona oraz ulega fermentacji bakteryjnej w jelicie grubym. W konsekwencji tworzą się kwasy oraz gazy, które powodują wzrost ciśnienia osmotycznego treści jelitowej i działają drażniąco na błonę śluzową, czego konsekwencją są przykre dolegliwości ze strony ukladu pokarmowego. Całkowity brak aktywności laktazy uwarunkowany genetycznie występuje rzadko, hipolaktazja może być natomiast zaburzeniem występującym dosyć czesto. Czestość jej występowania różni się w zależności od populacji. Najczęściej przyczyną może być niedobór enzymu laktazy, czyli jej zmniejszona aktywność, a także calkowity brak w jelicie cienkim. W takich sytuacjach laktoza nie może być też trawiona oraz wywołuje objawy chorobowe. Zwiększa ciśnienie osmotyczne w jelicie cienkim, co prowadzi do przenikania nadmiaru wody do przewodu pokarmowego. Bakterie obecne w jelitach chetnie pożeraja laktozę. Produktami ubocznymi bakteryjnej fermentacji laktozy są różnego rodzaju gazy (wodór, dwutlenek węgla, metan) odpowiedzialne za wzdęcia, „przelewanie w jelitach”, kolki. Bakterie produkuja również krótkołańcuchowe kwasy tluszczowe (kwas mlekowy, octowy, masłowy, itp.), które działają drażniaco na błonę śluzową jelit. Wysokie ciśnienie osmotyczne w jelitach oraz podrażnienie powodowane obecnością kwasów prowadzi do biegunki. Ta z kolei wiąże się z nadmierną utratą wody, elektrolitow, białek oraz tłuszczów, w efekcie prowadzi do odwodnienia organizmu. Proces przewlekly kończy się groźnym niedożywieniem. Nasilenie oraz wystąpienie objawów zwiazanych z nietolerancją laktozy związane może być z ilością spożytego cukru w stosunku do aktywności enzymów jego rozkładających. I dlatego sekcja osób może być w stanie spożywać niewielkie ilości produktów zawierających laktozę, nie ryzykując przykrych dolegliwości (zaś po zjedzeniu dużej ilości tego rodzaju produktów, objawy wystąpią albo będą nasilone). Laktaza może być enzymem niezbędnym do trawienia laktozy.

Pamiętajmy o tym, że nietolerancja laktozy występuje, kiedy dana osoba nie produkuje tego enzymu, albo nie produkuje jego w wystarczających ilościach, co z kolei powoduje brak zdolności do trawienia laktozy. Niestrawiona oraz nierozbita na cząstki laktoza nie może zostać wchłonięta. W takim przypadku, laktoza przechodzi poprzez system trawienny aż dotrze do jelita grubego. W tym miejscu, pod wpływem bakterii, ulega fermentacji, co prowadzi do wytworzenia kwasów oraz gazów. Nietolerancja laktozy posiada miejsce, kiedy w przewodzie pokarmowym nie zostają wytworzone dostateczne ilości enzymu o nazwie laktaza, ktory może być niezbędny do trawienia laktozy. Schorzenie to także może być też dziedziczne. Zdarza się, że kłopot może być obecny zatem już u noworodków. Wówczas dziecko nie może spożywać żadnych produktow zawierających laktozę. Tymczasowa nietolerancja laktozy może wystapić u wcześniaków, bo ich organizm nie może być wciąż jeszcze w stanie wytwarzać laktazy. Kłopot ustępuje zwykle samoistnie w momencie, kiedy w jelitach zaczyna się proces wytwarzania tego enzymu. Najczęstszą przyczyną nietolerancji laktozy może być pierwotny (dziedziczny) niedobór laktazy (inaczej hipolaktazja dorosłych). Istotą dolegliwości może być postępujące zatem już od 2 roku życia (a niekiedy także wcześniej) zmniejszanie sie aktywności laktazy, która osiąga najwyżej 5 proc. wyjściowej aktywności. Objawy tego rodzaju nietolerancji cukru mlecznego rzadko występują u niemowląt oraz dzieci. Najczęściej pojawiają się dopiero w wieku dojrzewania albo u dorosłych. W Polsce hipolaktazja występuje u 20–37% osób dorosłych. Szostak-Węgierek oraz wsp. stwierdzili hipolaktazję u 19,4% badanych dzieci w wieku 7–15 lat z terenu Warszawy. Ocenia sie, że w Polsce w stosunku do innych krajow częstość wystepowania hipolaktazji utrzymuje się na średnim poziomie. Pośród krajów europejskich najwiekszy odsetek (70–80%) osób z hipolaktazją odnotowano w południowych Wloszech. Z mniejszą częstością hipolaktazja występuje u mieszkańców krajów pólnocnej Europy. Nietolerancja laktozy typu doroslych może być spowodowana polimorfizmem genu LCT (genu laktazy). Dolegliwość może być dziedziczona recesywnie. Laktoza to także inaczej cukier mleczny. W formie naturalnej występuje jedynie oraz wyłacznie w mleku ssaków. Wyjątek stanowią lwy morskie i niektóre gatunki kangurów, w których mleku laktozy nie ma, bądź występuje w śladowych ilościach. Mleko ssaków, stanowiace mieszaninę wody, laktozy, bialek i tłuszczów może być podstawowym oraz zarazem jedynym pokarmem dla noworodków ssaków. Z tego powodu w mleku muszą znajdować się wszystkie niezbędne składniki odżywcze. Laktoza może być przede wszystkim źródłem łatwo przyswajalnej energii, ale wpływa także na rozwój zmyslu smaku oraz regulacje łaknienia, gospodarkę hormonalna. Laktoza posiada właściwości probiotyczne, dzięki czemu wpływa pozytywnie na proces regeneracji jelit i ich motoryke. Spożycie świeżego mleka wywołuje wzdecia, kruczenie, biegunki oraz bóle brzucha, a niekiedy nudności oraz wymioty. U osób z nietolerancja laktozy typu doroslego stwierdza sie zmniejszone przyswajanie wapnia, zwłaszcza w przypadkach niedokwasoty albo przyjmowania leków alkalizujacych, co może przyczyniać się do osteoporozy. Unikając produktów mlecznych, warto dodać do diety żywność zawierającą więcej wapnia (np. fasolę, soje, liście pietruszki, kapustę, szczaw, jarmuż, figi, morele suszone, migdały, orzechy laskowe, pistacjowe, mak niebieski, sezam, słonecznik) albo spożywać mleko roślinne wzbogacane w wapń. Nietolerancja laktozy może być też także wynikiem alaktazji, czyli wrodzonego niedoboru laktazy. Przyczyną dolegliwości może być uwarunkowany genetycznie wrodzony defekt metaboliczny, który sprawia, że organizm nie może wytwarzać laktazy. W tym przypadku objawy nietolerancji pojawiaja się u noworodkow zatem już po pierwszym podaniu mleka matki albo modyfikowanego mleka zawierającego laktozę. Dolegliwość może być też przekazana potomstwu. U osób dorosłych z hipolaktazją po spożyciu produktów zawierających laktoze powinny wystepować różne dolegliwości o zmiennym stopniu nasilenia. W zwiazku z tym postępowanie przy tej chorobie powinno być też zindywidualizowane. Wyeliminowanie laktozy z diety nie zawsze może być konieczne. Z chemicznego punktu widzenia, laktoza może być dwucukrem, składającym sie z glukozy oraz galaktozy. Warunkiem koniecznym, by laktoza mogla spelniać swoje pożyteczne funkcje, może być jej strawienie w jelicie cienkim poprzez enzym – laktazę. Wówczas skladowe laktozy (glukoza oraz galaktoza) są wchłaniane do krwi oraz dalej metabolizowane. Objawami nietolerancji laktozy są płynne, czasem zielone, pieniste stolce i rozdrażnione niemowlę, które często posiada gazy. Skoro dziecko cierpi na nietolerancję laktozy, testy diagnostyczne (“wodorowe testy oddechowe” albo testy na “zmniejszenie cukrów” w stolcu) dalyby pozytywny wynik. Niemniej, są one pozytywne także u większości zdrowych dzieci poniżej trzeciego miesiąca życia karmionych piersią. Użycie ich w diagnostyce nietolerancji laktozy pozostaje zatem kwestia otwartą. Pomimo iż nie istnieje specyfik na nietolerancje laktozy, dzięki zmianom w diecie można znacząco złagodzić objawy tego problemu. Skutecznia dieta bezlaktozowa wymaga wyeliminowania świeżego mleka, słodkiej śmietany oraz maślanki. Całkowita rezygnacja z nabiału może być jednakże niewskazana, organizm dziecka potrzebuje bowiem właściwej ilości wapnia. Do niszczenia nabłonka oraz kosmków jelitowych może dojść również w wyniku nadmiernego stosowania niektórych leków, np. antybiotyków, niesterydowych lekow przeciwzapalnych, kwasu acetylosalicylowego, chemioterapeutykow, i alkoholu. Może wystapić również pod wpływem promieniowania jonizujacego, w przebiegu niedożywienia. Przyczyny niedoboru laktazy w jelicie cienkim (tym samym przyczyny nietolerancji laktozy) najczęściej są dwie. Pierwsza to także wtórny niedobor. Wynika on ze zniszczenia błony śluzowej jelita (wraz z zawartą w niej laktazą) w skutek np. infekcji bakteryjnej albo wirusowej, celiakii, alergii pokarmowej, dolegliwości Leśniowskiego-Crohna, stosowania leków czy może nadużywania alkoholu. ów typ niedoboru może być też przejściowy: mija, kiedy przyczyna może być możliwa do usuniecia albo leczenia właściwego pozwala na regenerację błony śluzowej jelita (np. w celiakii po wprowadzeniu diety bezglutenowej).

Jak wiadomo, tymczasowa nietolerancja laktozy może wystapić u dzieci urodzonych przed 34. tygodniem (tzw. rozwojowy niedobór laktazy). Organizm wcześniaków nie może być bowiem w stanie wytwarzać laktazy. Jednakże kiedy jedynie w jelitach zaczyna się proces wytwarzania tego enzymu, kłopot ustepuje. Na ogół osoby dorosle z hipolaktazją nie odczuwają dolegliwości po spożyciu w jednorazowej dawce produktow zawierających 5–10 g laktozy. Taka ilość laktozy zawiera 100–200 ml mleka słodkiego, jogurtu, kefiru albo maślanki. W tabeli 2. podano, jakie ilości wybranych produktów mlecznych dostarczają 5 oraz 10 g laktozy; dane te powinny być też pomocne w praktycznym układaniu diety dla osoby z hipolaktazją. Wraz z wiekiem aktywność laktazy spada, a wiaże się to także z systematycznym zastępowaniem mleka poprzez odmienne pokarmy. ów proces dotyczy także części składowej ludzi. Dlaczego jedynie części? Parę tysięcy lat temu cywilizacja zwykłego człowieka zaczeła się dynamicznie rozwijać. Udomowiono dużo gatunkow zwierząt, w tym zwierząt mlecznych. Tym samym pojawiła się możliwość spożywania mleka zwierzęcego poprzez zwyklego człowieka także w okresie dorosłości. Przełom nastąpił najprawdopodobniej ok. 6000 lat p.n.e. na terenie obecnych Węgier. Naukowcy przypuszczają, że jesteśmy w stanie tamże po raz pierwszy pojawily się mutacje genu LCT (kodującego enzym laktazę). Mutacje te sprawiły, że u części składowej ludzi enzym laktaza był (i jest) tak samo wysoko aktywny poprzez całe życie. Z ewolucyjnego punktu widzenia, takie osoby posiadły unikalną cechę, pozwalajaca wykorzystywać bogaty w składniki odżywcze pokarm, jakim może być mleko zwierzęce. W przypadku nietolerancji laktozy można również stosować preparaty farmaceutyczne zawierające enzym (laktaze). To także umożliwia osobom nietolerującym laktozy spożywanie mleka oraz produktów mlecznych bez wywolywania objawów nietolerancji. Preparaty takie można kupić w aptece. Występuja one w formie tabletek albo płynnej. W formie tabletek zwykle zażywa się okolo pół godziny przed posiłkiem. Natomiast płynne miesza sie z mlekiem albo innym produktem zawierającym laktozę, który chcemy spożyć. Alergia (lub nietolerancja) na bialka mleka krowiego może być często mylona z nietolerancją laktozy, a dużo osób myśli, że to także jedna oraz ta sama przypadlość. Wcale tak nie jest. Powodem pomyłki może być najprawdopodobniej fakt, że zarówno bialka mleka krowiego oraz laktoza znajdują się w takim samym pożywieniu, to także może być w nabiale. Bo alergia/ nietolerancja białka mleka krowiego może prowadzić do wtórnej nietolerancji laktozy, obie przypadlości powinny występować jednocześnie, co powoduje tym większy zamet wokół obu owych pojęć. Na rozwój nietolerancji laktozy może mieć wpływ również długotrwałe stosowanie diety bezmlecznej, które wpływa na zmniejszenie aktywności wydzielania laktazy. Ze względu na tak dużą zawartość wielu składników odżywczych w mleku oraz produktach mlecznych dietę dla osoby z hipolaktazją powinien opracować wykwalifikowany dietetyk. Po zdiagnozowaniu hipolaktazji należy zastosować dietę eliminacyjną, czyli wyeliminować (w przypadku nasilonych dolegliwości) albo ograniczyć (w przypadku dolegliwości o mniejszym nasileniu) spożycie mleka oraz produktów mlecznych i środkow spożywczych, do ktorych mleko oraz jego produkty powinny być też dodane. Duża rolę w układaniu właściwej diety odgrywa edukacja pacjenta poprzez lekarza oraz dietetyka. Z klinicznego punktu widzenia niezwykle istotne może być odróżnienie, czy może dolegliwości jelitowo-żołądkowe po spożyciu pokarmow mlecznych mają podloże genetyczne, alergiczne, czy może są efektem ubocznym innych dolegliwości prowadzących do uszkodzenia błony śluzowej jelita. Przy wtórnej nietolerancji laktozy wystarczy np. wyleczyć infekcję bakteryjną, by móc na nowo cieszyć się smakiem mleka. Błedna diagnoza, w takim przypadku, może prowadzić do niepotrzebnej dożywotniej eliminacji z diety produktów mlecznych. W lecze­niu sto­suje się całkow­itą albo częś­ciową elim­i­nacje lak­tozy z posiłków. Jed­nak należy zwró­cić szczegolna uwagę na to, iż wye­lim­i­nowanie lak­tozy ( głównie pro­duk­tow mlecznych), powoduje obniże­nie wchła­nia wap­nia poprzez orga­nizm, co z kolei może doprowadzić do osteo­porozy. Pac­jenci ze zdi­ag­no­zowana nietol­er­ancją lak­tozy powinni uzu­peł­niać niedobór tego pier­wiastka z innych źródeł pokarmowych.

Reklamy

About tabletki

Tabletki to strona na temat leków i preparatów zdrowotnych oraz na temat terapii i zdrowia. Zapraszam do czytania!

8 responses »

  1. kto by chciał się tak dożywotnio ograniczać? teraz można znaleźć dla siebie enzym w aptece i stosować z posiłkami mlecznymi. Np. Kawa z mlekiem, pół łyżeczki cukru i Laktaza Prebi

    Odpowiedz
  2. Czy to chodzi o gazy które się pojawiają po zjedzeniu mleka albo przetworów mlecznych?

    Odpowiedz
  3. Bardzo śmieszna choroba i śmierdzące bąki. Zdecydowanie nie polecam. 0/10 😦

    Odpowiedz
  4. słowo, że wystarczy kupić sobie ten enzym. Wiem, że zaraz będzie hejt, że pigułki polecam, ale słowo że Lactaza Prebi działa.

    Odpowiedz
  5. Moja recepta na zdrowie? To także zdrowe jedzenie. Ryby – naturalnie morskie (śledź, dorsz, makrela, łosoś), ze względu na dużą zawartość kwasów tłuszczowych omega 3 łagodza stany zapalne, ktore towarzysza, np. artretyzmowi. Jedz jedynie wtedy, gdy faktycznie jesteś glodna, bo głód to także sygnał od organizmu, że potrzebne może być źródło energii, nie jedz, skoro nie jesteś głodna. Podobnie jak czosnek, może być znana przede wszystkim ze swych właściwości antybakteryjnych. Zabija nie byle jakie bakterie, bo te powodujace próchnicę, zapalenie dziąseł, paradontozę, a rownież wywołujące niektóre anginy. Ostatnie badania wykazały, że cebula posiada wlaściwości hamujące rozprzestrzeniania się stanow zapalnych w organizmie. Zapobiega astmie oraz zatruciu nikotyną.

    Odpowiedz
  6. Co robić by być zdowym? Jak żyć i co jeść? Ważną grupę stanowi mięso, ryby oraz ich przetwory i jaja. Do osobnej grupy należą tłuszcze jadalne, czyli oleje roślinne oraz tłuszcze zwierzęce (maslo, łój, smalec). Ostatnią grupą produktów sa cukier oraz wyroby cukiernicze, których spożycie należy zdecydowanie ograniczać. Pełnoziarniste chrupkie pieczywo dostarczy błonnika nierozpuszczalnego oraz węglowodanów zlożonych. Podstawowe źródlo energii w organizmie – glukoza, może być z nich uwalniane stopniowo, co hamuje nagle napady glodu oraz ułatwia proces spalania tkanki tłuszczowej. Zachowanie wartości odżywczych ważne może być zwłaszcza w wypadku warzyw, ktore nie stracą żadnych witamin. Do diabła zresztą z witaminami. Pewnie także nie przypuszczałeś, że warzywa powinny być też takie pyszne. Te ugotowane na parze będą tysiąc razy bardziej bogate w smaku oraz w zapachu. Podobnie jak mieso, które zdejmiesz z elektrycznego grilla, zamiast odrywać je z patelni. Doznania smakowe, w połączeniu ze świadomością, że zdrowo sie odżywiasz, powinny być też zatem tym, co na bardzo długo przekona cię do takiej formy przyrządzania obiadu.

    Odpowiedz
  7. Co znaczy zdrowo żyć i zdrowo się odżywiać? Co trzecia osoba ( jada produkty pelnoziarniste pare razy w tygodniu, oraz aż 71% badanych znajdujących się w grupie osób spożywających pełnoziarniste produkty wskazalo prawidłowa zalecaną dawkę blonnika w ciągu dnia. Zamiast stać w kolejce w „restauracji” z szybkim jedzeniem, samodzielnie przygotuj hamburgery, hot-dogi a także kebab. To także nie są trudne w przygotowaniu potrawy, a będziesz mieć pewność tego, co do pochodzenia skladników. Skoro może być taka szansa, lepiej idź do baru na zupe. By nasza wlaściwa dieta zadzialala, musimy mieć dokładny plan naszych posiłków. Jedzac regularnie posilki, zaopatrujemy nasz organizm w energię niezbędna do funkcjonowania. Często popełniamy błąd sztucznego głodzenia się poprzez cały dzień. Stracone w ów sposób kalorie oraz tak odzyskamy przy najbliższym obfitym posiłku.

    Odpowiedz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: