RSS Feed

Polekowe uszkodzenie wątroby

Posted on

Polekowe uszkodzenie wątroby to po prostu uszkodzenie wątroby albo zaburzenie czynności wątroby spowodowane poprzez środki leczenia albo odmienne przyczyny niezakaźne. Przyjmuje się, że toksyczne uszkodzenie wątroby może powodować ponad 800 leków, toksyn albo innych niezakaźnych czynników. Dzialanie toksyczne może nastąpić po spożyciu nadto dużej dawki leku (zatrucie), jako działanie niepożadane lub jako reakcja alergiczna (wówczas także mała dawka może wywołać ciężkie objawy). Toksyczne, polekowe uszkodzenia wątroby wynikają z decydującej roli wątroby w metabolizmie lekow. Określenie „żółtaczka” nie może być nazwą jednostki chorobowej, ale jedynie objawem patologicznych procesów dotykających watrobę, zaburzających jej funkcje oraz strukture. Pojawia sie ona w momencie wzrostu steżenia bilirubiny ponad wartości normatywne. Bilirubina pochodzi z rozkładu hemoprotein (w tym hemoglobiny) oraz może być metabolizowana w wątrobie poprzez sprzęganie i transportowana drogami żółciowymi do dwunastnicy. Następnie może być transformowana w przewodzie pokarmowym (z pomocą bakterii) do sterkobilinogenu, wchłanianego częściowo z powrotem do krwi.

Często patologie mające miejsce na którymś z wymienionych procesów prowadzą do akumulacji bilirubiny oraz jej pochodnych w organizmie. Następuje zażółcenie powłok skóry, błon śluzowych i bialkówek oczu. Podstawowym elementem terapii toksycznej dolegliwości watroby może być przerwanie albo przynajmniej maksymalne ograniczenie kontaktu ze szkodliwymi czynnikami, zażywanie leków wzmacniajacych czynność komórek wątrobowych, np. preparatów z wyciągiem z karczocha albo nasion ostropestu plamistego oraz odpowiednia dieta. Właściwy kierunek leczenia właściwego wybiera naturalnie lekarz. Terapia może być zazwyczaj dluga oraz trudna. W przypadku polekowego uszkodzenia wątroby odstawienie szkodliwego czynnika może okazać się niemożliwe. Wówczas należy maksymalnie jego ograniczyć. Efektem uszkodzenia może być też zaburzona praca komórek wątrobowych (hepatocytów), które nie są w stanie wydzielać w właściwej ilości żólci bądź nie spełniają swojej roli. W niektórych przypadkach może dojść do cholestazy, czyli zaburzonego odplywu żółci. Czynniki predysponujące do ujawnienia się toksycznego, polekowego uszkodzenia watroby to: czynniki genetyczne, wiek, płeć (meżczyźni sa bardziej wrażliwi na niektóre leki), stan odżywienia, równoczesna ekspozycja na parę leków wynikająca z konieczności zastosowania różnorodnych preparatów farmakologicznych i ewentualne nierozpoznane dolegliwości wątroby w momencie prowadzenia terapii. Żółtaczka polekowa może być rodzajem toksycznego uszkodzenia wątroby poprzez działanie samych leków oraz ich metabolitów na miaższ wątroby. Zalicza się zatem do grupy żółtaczek miąższowych. Istnieje dużo substancji egzogennych, które mają działanie hepatotoksyczne. Należą do nich także leki, nie mniej jednak nie u każdego pacjenta dany farmaceutyk wywola tak poważne działania niepożadane. Zależy to również od jego predyspozycji genetycznych, stanu ogólnego, innych dolegliwości wątroby. By uniknać toksycznej dolegliwości wątroby unikaj kontaktu ze szkodliwymi czynnikami, nie przekraczaj dawkowania lekow, ogranicz zażywanie leków bez recepty, zrezygnuj z alkoholu. Zwracaj rownież baczniejsza uwagę na dietę – niewskazane może być spożywanie produktow, zawierających dużo konserwantow oraz wszelkich sztucznych dodatków. Nasza wątroba może być zlokalizowana w jamie brzusznej oraz może być największym miąższowym narządem czlowieka. Waży także do 1700 g. O jej roli świadczy nie jedynie wielkość, ale oraz ogrom zachodzących w jej obrebie reakcji oraz procesów, co powoduje, że narząd ów można porównać do wielkiej fabryki organizmu. Najważniejsze funkcje, za ktore odpowiedzialna może być nasza wątroba to również m.in. detoksykacja, metabolizm wielu substancji (np. leków, hormonów), regulacja poziomu glukozy, przemiany białek, aminokwasow, tluszczów, magazynowanie minerałów oraz witamin. Niezależnie od tego, co u siebie podejrzewasz albo co Cię niepokoi, ważne może być by podczas wizyty u lekarza rozmowa była w miarę możliwości usystematyzowana. Zrozumiałe może być zdenerwowanie w sytuacji, kiedy coś tam się dzieje z Twoim zdrowiem. Warto zastanowić się wcześniej od gdy pojawiły się dolegliwości, w jakich okolicznościach. Jeśli może być parę problemów, parę objawów, co pierwsze się pojawiło, w jakiej kolejności dołączały się pozostale objawy, co Ci najbardziej dokucza. Częstość potwierdzonych, toksycznych, najcześciej polekowych uszkodzeń wątroby nie może być duża. Zgodnie ze zgłaszanymi danymi dotyczy 1 na 10 tysięcy albo 1 na 100 tysiecy chorych, ale może być powodem przyjęcia do szpitala oko..ło 5% chorych, natomiast jako przyczyna ostrej niewydolności wątroby rozpoznawana może być u blisko 50% pacjentów. Uszkodzenie wątroby może być też wynikiem za dużej dawki łącznej leku, reakcji alergicznej albo procesu idiosynkrazji (osobniczej podatności). Jednym z istotniejszych czynników może być aktywność cytochromu P-450, ktory może być odpowiedzialny za przemiany biochemiczne substancji egzogennych. Dużo reakcji toksycznych po lekach wynika z nieprawidlowości jego funkcjonowania. Mechanizm, w jakim środki leczenia uszkadzają wątrobę można podzielić na bezpośredni, w ktorym dochodzi do bezpośredniego upośledzenia funkcji enzymów, białek transportowych, mitochondriów wątroby i mechanizm związany z nadwrażliwościa alergiczną. Jeśli pojawiają się bóle to również ważne może być gdzie boli (można pokazać na sobie lokalizacje), jaki może być charakter bólu, czy może zmienia się (maleje, nasila się) w zależności od różnorodnych czynników. Ważne sa również odmienne choroby, na które pacjent chorował, choruje, jakie środki leczenia są badź byly zażywane. Objawy kliniczne toksycznego uszkodzenia wątroby, niezależnie od typu reakcji na środki leczenia albo toksyny, są zrożnicowane oraz ich skala obejmuje zarówno dyskretne nieprawidłowości biochemiczne, jak oraz zagrażającą życiu chorego ostrą niewydolność wątroby.

Jak wiadomo polekowe uszkodzenie watroby o charakterze alergicznym (nieprzewidywalne uszkodzenie wątroby) ujawnia się zazwyczaj w ciagu 5—90 dni od przyjęcia ostatniej dawki leku. Polekowe uszkodzenie watroby może również wystąpić z opóźnieniem do 1 roku – może przebiegać z przewlekłym utrudnieniem odpływu żółci, np. zespołu zanikajacych kanalikow żółciowych. Najczęstszą przyczyna są tutaj antybiotyki albo niesteroidowe środki leczenia przeciwzapalne (NLPZ). Natomiast pośrod przyczyn toksycznych polekowych uszkodzeń wątroby zależnych od dawki dominuje paracetamol. Ze względu na przebieg kliniczny wyróżnia się parę postaci choroby, od lagodnych po zagrażające życiu oraz zdrowiu. Dość częste, czasami nieuchwytne z racji braku dolegliwości u pacjenta, może być przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz. Główne może być zaprzestanie podawania leku ktory może powodować uszkodzenie wątroby. Czynnik toksyczny powinien zostać odstawiony natychmiast po wystąpieniu pierwszych objawów. W pewnych przypadkach można stosować odtrutki – paracetamol. Istotne może być leczeni świądu spowodowanego zastojem żółci. Niekiedy, w przypadku pogarszania się klinicznych oraz biochemicznych wskaźnikow uszkodzenia wątroby niezbedny może być przeszczep. W przypadku uszkodzenia wątroby ważne są informacje na temat zażywanych leków i ich dawek. Konieczna może być również informacja na temat leków, które można kupić bez recepty, doustnej antykoncepcji, odżywek dla sportowców czy może preparatach ziołowych. Toksyczne uszkodzenie wątroby może dotyczyć głównie komórek wątroby (stwierdza sie pomiędzy innymi podwyższeniem aktywności aminotransferazy alaninowej oraz asparaginianowej) oraz przebiegać z utrudnieniem odpływu żółci (czyli cholestazą). Może również wystapić pod postacia mieszana. Zgodnie z ustaleniami Amerykańskiego Urzedu ds. Żywności oraz Leków (FDA) oraz Amerykańskiego Towarzystwa do Badań nad Chorobami Wątroby z lutego 2001 roku, toksyczne uszkodzenie watroby należy rozpoznawać wobec co najmniej 3-krotnego podwyższenia aktywności aminotransferazy alaninowej i z co najmniej 2-krotnego podwyższenia steżenia bilirubiny w surowicy u chorego, u którego wykluczono odmienne schorzenia tego narządu. Aktywność enzymów – aminotranferaz alaninowej (ALT), asparaginianowej (AST) oraz fosfatazy alkalicznej (AP) – w surowicy może być wykładnikiem uszkodzenia miaższu wątroby, natomiast wzrost steżenia całkowitej bilirubiny i jej formy skoniugowanej może być wykładnikiem czynności wątroby. Kolejnym przykładem może być ostre cholestatyczne uszkodzenie wątroby, polegające na występowaniu cholestazy wewnątrzwątrobowej i zapaleniu watroby. Istnieje także następny rodzaj ostrego procesu, mianowicie ostre uszkodzenie watrobowokomórkowe, ustępujące w około miesiac po odstawieniu leku. Wyrożnia się rownież postać przewlekłą polekowej dolegliwości wątroby. Zalicza się do niej wszelkie długofalowe działania niepożądane farmaceutyków. Toksyczne uszkodzenie wątroby stanowi ok. 5% przy­padków ostrego zapalenia watroby. Tło toksyczne może być nie mniej jednak znacznie istotniejszą przyczyną cięższych zaburzeń wątrobowych – stanowi ok. 30-70% przypadków ostrej niewydolnościowy wątroby. Niestety nie da sie wykluczyć uszkodzenia wątroby podczas stosowania powyższych rad, ale zawsze zmniejszają to również ryzyko. Wielu reakcji w naszym organizmie nie udaje się przewidzieć oraz niespodziewanie może się okazać, że świetnie tolerowany specyfik może być szkodliwy. W przebiegu utajonego klinicznie uszkodzenia watroby samopoczucie chorego może być na ogół dobre; w surowicy stwierdza się podwyższona aktywność AST oraz ALT, zwykle nie przekraczajaca 250 j.m./ml. Celem rozpoznania uszkodzenia watroby należy wykonać badania biochemiczne. Chorobe sugeruja: dwukrotnie podwyższony, izolowany wzrost ALT, izolowane zwiekszenie stężenia bilirubiny albo jednoczesny wzrost wszystkich parametrów ALT, ALP oraz bilirubiny. By wykluczyć odmienne przyczyny niewydolności wątroby, czasami wykonuje się biopsje. Istotne może być wykazanie związku pomiędzy przyjęciem danych leków a wystąpieniem objawów. Uszkodzenie wątroby związane z lekami może przybierać zróżnicowane obrazy: od niemych oraz wykrywanych przypadkowo zmian w badaniach biochemicznych, po ciężkie stany zagrażające życiu. Czas trwania uszkodzenia może być też różnie długi, stad podział na ostre oraz przewlekłe uszkodzenie. Poza badaniami laboratoryjnymi ważny może być naturalnie wywiad dotyczący narażenia na czynniki potencjalnie szkodliwe, również czynniki odmienne niż leki! Wywiad pozwala ukierunkować diagnostykę, decyduje o doborze badań oraz leczenia. Ostre stłuszczenie wątroby jako kliniczna forma toksycznego uszkodzenia wątroby występuje najrzadziej. Rozwój tej postaci uszkodzenia wątroby u osób predysponowanych (otyli chorzy z cukrzyca oraz hipertriglicerydemia) powinny powodować takie leki, jak hormony steroidowe, tamoksyfen czy może estrogeny. Ostatecznością może być ostra niewydolność narządu albo jego marskość. Niektóre postaci polekowego uszkodzenia wątroby powinny prowadzić do konieczności jej przeszczepienia, by ratować nasze życie ludzkie. Podstawą leczenia właściwego może być odstawieniu leku hepatotoksycznego. Ponadto stosuje sie specjalistyczne leczenia właściwego niewydolności wątroby oraz jej powikłań. Na szczęście nieliczne środki leczenia powinny dawać zmiany jak: żółtaczka, encefalopatia (czyli zaburzenia neurologiczne zwiazane z nieprawidłową pracą wątroby) bądź odmienne objawy związane z upośledzoną funkcją tego organu (np. zaburzenia krzepnięcia). Leczenia właściwego często polega na odstawieniu leku, który może być odpowiedzialny za uszkodzenie wątroby; możliwa może być również zamiana leku na inny. W niektórych przypadkach, dość patowych niestety, nie można odstawić danego leku, ponieważ ryzyko z odstawienia leku może być nadto duże niż potencjalne uszkodzenie watroby. Jeżeli w czasie leczenia właściwego jakiejś dolegliwości wystąpią objawy albo dolegliwości związane z prawdopodobnym uszkodzeniem watroby, należy jak najszybciej zgłosić sie do lekarza. Podstawowym zadaniem wątroby może być oczyszczanie naszego organizmu, ale także tak sprawnie działający narzad może przestać funkcjonować, kiedy trafia do niego nadto dużo substancji toksycznych, szczególnie alkoholu oraz leków (np.psychotropowych, przeciwnowotworowych, niektorych antybiotykow). Istnieje pojęcie uszkodzenia wątroby poprzez paracetamol, który może być popularnym lekiem przeciwbólowym oraz przeciwgoraczkowym. Szkodliwe są dawki znacznie przewyższajace dawki rutynowo zalecane. Ze względu na duże rozpowszechnienie tej substancji – występowanie pod wieloma nazwami handlowymi i obecność w typowych preparatach „na przeziebienie”, należy przeczytać ulotke i unikać łączenia różnorodnych preparatow. W leczeniu stosuje sie rownież środki leczenia tak zwane hepatoprotekcyjne majace na celu poprawę dzialania wątroby. środki leczenia te powinny być też podawane doustnie albo dożylnie (w formie kroplówek). W wielu przypadkach stosuje sie leczenia właściwego objawowe w zależności od obrazu klinicznego (czyli dolegliwości czy może zmian w badaniach laboratoryjnych).

Przede wszystkim rozpoznanie toksycznego, polekowego uszkodzenia watroby może być czesto trudne. Podczas rozmowy z chorym lekarz stara się zebrać dokładne informacje dotyczące dotychczasowego leczenia właściwego albo ekspozycji na odmienne toksyny. Ważna może być również informacja o ewentualnych reakcjach alergicznych na znane preparaty farmakologiczne. Rozpoznanie stawiane może być w oparciu o wykluczenie zakażeń wirusowych, zwłaszcza wirusami zapalenia wątroby typu A, B oraz C, nadużywanie alkoholu, ewentualnie znana z przeszłości chorobę wątroby jak np. autoimmunologiczne zapalenie. Pomocne w ocenie stanu zdrowia chorego są badania biochemiczne oraz hematologiczne. Biopsja wątroby jako inwazyjna procedura diagnostyczna może być rozważana w każdym przypadku dłużej utrzymujacych się subiektywnych dolegliwości oraz nieprawidlowości biochemicznych wykladników uszkodzenia miaższu wątroby. Należy nie mniej jednak zaznaczyć, że obraz patomorfologiczny materiału z biopsji wątroby nie zawsze może być charakterystyczny dla toksycznego, polekowego uszkodzenia wątroby. Pod wplywem toksyn w komorkach miąższu wątroby dochodzi do zmian, które powinny także doprowadzić do stanów zapalnych, rozrostu tkanki łącznej, marskości watroby. W najgorszym wypadku dochodzi do niewydolności wątroby, osoczowej skazy krwotocznej, a również śpiaczki watrobowej. Toksyczna dolegliwość wątroby może mieć charakter ostry albo przewlekły. Innym problemem związanym z lekami „na przeziębienie” może być stosowanie kwasu acetylosalicylowego u dzieci: może być on przeciwwskazany pośród maluchów, ponieważ istnieje ryzyko zespolu Reye’a. Leczenie toksycznego, polekowego uszkodzenia wątroby zawsze rozpoczyna się od natychmiastowego zakończenia terapii lekami odpowiedzialnymi za wystąpienie objawów chorobowych. Na szczególną uwagę zasługuja polekowe uszkodzenia wątroby przebiegające pod kliniczną postacią ostrej niewydolności watroby – należy wówczas koniecznie rozważyć możliwość przeszczepienia wątroby. W pozostałych przypadkach oprócz odstawienia leków przyczynowych, stosuje się leczenia właściwego wspomagające z wykorzystaniem preparatów o działaniu ochronnym na wątrobę. Objawy toksycznej dolegliwości wątroby powinny być też różne oraz rozwijać się w różnym tempie, w zależności od działających czynnikow. Istotna może być intensywność wystawiania wątroby na działanie szkodliwych substancji, czas ich działania oraz ewentualne połaczenie oddziaływania kilku toksyn (co często się zdarza), np. gazow, leków, pestycydów, alkoholu. Niektóre środki leczenia (na szczeście może być to również wąska grupa) dość często powodują uszkodzenia tego narządu, ale są to również środki leczenia stosowane w wyjątkowych sytuacjach, gdy nie posiada na przykład innej możliwości leczenia, a ryzyko uszkodzenia wątroby może być znacznie mniejsze niż ryzyko związane z niepodjęciem leczenia właściwego (np.w przypadku leków stosowanych w leczeniu gruźlicy). Natomiast odmienne środki leczenia powinny powodować nieprawidłowe funkcjonowanie wątroby w zależności od dawki – im wyższa dawka zostanie spożyta, tym większe szanse na zaburzenia. W tym przypadku środki leczenia mają pewną maksymalną dozwoloną dawkę, ktorej przekroczenie może być niebezpieczne. Do uszkodzenia wątroby może dojść w różnorodnych mechanizmach: poza działaniem toksycznym np. zależnym od dawki, możliwe może być uczulenie na dany preparat leku (samą substancję leczniczą albo składniki pomocnicze). Wczesnym sygnałem ostrzegawczym może być też ból pod prawym łukiem żebrowym. Do innych, niecharakterystycznych objawów (nie zawsze występujacych) należy: osłabienie, ból głowy, bol stawów, nudności, lekka goraczka, dretwienie palców stóp oraz rąk, powiekszenie sutków (u mężczyzn), wypadanie wlosów pod pachami oraz na genitaliach. Osobnym zagadnieniem może być tak zwana idiosynkrazja, czyli stan gdy reakcja organizmu może być nieprzewidywalna oraz dotychczas bardzo dobrze tolerowany specyfik w pewnym momencie staje się szkodliwy.

About tabletki

Tabletki to strona na temat leków i preparatów zdrowotnych oraz na temat terapii i zdrowia. Zapraszam do czytania!

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: